گفتگوی مفصل با مجتبی فرآورده تهیه کننده "ملک سلیمان"

[align=center][برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید][/align]

[size=medium][align=center]گفتگوی مفصل با مجتبی فرآورده تهیه کننده "ملک سلیمان"[/align][/size]

[size=small][align=center]اگر قرار بود محمدرضا گلزار نقش اصلی "ملک سلیمان" باشد، اصلا فیلم را نمی ساختیم / ما برای منتقدان فیلم نمی سازیم![/align][/size]

[align=center] بدون شک "ملک سليمان" مي*تواند يک نقطه شروع براي توليد فيلم*هايي در عيار بين*المللي باشد. مجتبي فرآورده تهيه*کننده اين اثر احترام و ارزش نهادن به شخصيت مخاطب را در ساخت کار از اولويت*هاي فيلم "ملک سليمان" مي*داند و اعتقاد دارد که هم توانسته مخاطب را راضي کند و هم از فروش فيلم راضي باشد. در گفت*وگويي که با فرآورده داشتيم توضيحات او را نسبت به انتقاداتي که به فيلم وارد شده و حاشيه*هايي که برايش به وجود آمده، شنيديم. گفت*وگوي ما را با مجتبي فرآورده در ادامه مي*خوانيد.

آقاي فرآورده فيلمبرداري "ملک سليمان" از چه تاريخي شروع شد و در چه تاريخي تمام شد؟
تقريبا از سال 84 تا 86 بخش تحقيفات*مان در مورد قصه طول کشيد. از نيمه تير ماه 86 بخش فيلمبرداري کار شروع شد و تا انتهاي سال 87 يعني قريب به 9 ماه کل فيلمبرداري زمان برد. در اين ميان به دليل مسائل مادي حدود 9ماه هم کار متوقف ماند. بالاخره پايان سال 87 بود که کار تمام شد.

دليل فاصله ايجاد شده بين اتمام کار تا اکران چيست؟
فيلم فرصت اکران در جشنواره 27 را از دست داده بود. دوستان تاکيد داشتند که اولين نمايش فيلم در جشنواره باشد. با توجه به اينکه به نوعي يک پروژه ملي محسوب مي*شد، ترجيح داديم به توصيه دوستان عمل کنيم و اولين نمايش فيلم را براي جشنواره 28 نگه داريم و بعد به اکران عمومي برسانيم. همين مسئله موجب شد که فيلم در مهر ماه سال 89 به اکران عمومي رسيد.

يکي از مسائلي که از همان ابتداي شروع پروژه "ملک سليمان" مطرح شد، موضوع بودجه و جلوه*هاي بصري کار بود که خيلي هم حاشيه*ساز شد. چقدر از بودجه خرج شده در اين فيلم صرف جلوه*هاي بصري کار شد؟
300 ميليون تومان کل هزينه*اي بود که صرف جلوه*هاي بصري کار شد. از اين مبلغ حدود 148 ميليون تومان آقاي لئو و گروهشون گرفتند و147 ميليون تومان هم گروه ايراني دريافت کردند.

آقاي فرآورده خيلي*ها اين ادعا را دارند که مي*شد نرم افزار جلوه*هاي بصري به کار رفته در "ملک سليمان" را به قيمت ارزان در سطح شهر خريداري کرد. شما چه توضيحي در اين باره داريد؟
هر کس چنين ادعايي دارد بنده آمادگي کامل دارم همين الان تمام پلان*هايي را که خود ما در تهران با آن هزينه و زمان گرفتيم را در اختيارش قرار دهم. حتي نه آن پلان*هايي که آقاي لئو و گروهش گرفتند. آن وقت بگويد چند مرده حلاج است! حرف آنها فقط در حد ادعاست. اگر به پاي عمل برسد هيچ*کدام هيچ چيز در چنته ندارند. از اين جهت مي*گويم که من نمونه کار بيش از 110 نفر از دوستاني که کار جلوه*هاي بصري را در ايران انجام مي*دهند را دارم و چهار سال گذشته، با تک تک آنها به مذاکره پرداخته*ام. هر کدام در اين زمينه ادعايي دارند من حاضرم نمونه کاري*شان را نمايش بدهم تا ببينم باز هم ادعايي دارند. هيچ کدام مورد تاييد نبودند چرا که اگر بودند قطعا آنها را به کار مي*گرفتيم. ما کار را به آقاي لئو و گروهش سپرديم با علم به اينکه عده*اي از جوانان مستعد داخل کشور را که نيت کار داشتند نه ادعا به کار پيوند خوردند و امروز آنها يکي از بهترين افرادي هستند که در حوزه جلوه*هاي بصري در ايران مشغول کار هستند.

چگونه با آقاي لئو لو و گروهش آشنا شديد؟
در ابتدا که فکر مي*کرديم خيلي پولدار هستيم در سال 2006 با آنها وارد مذاکره شديم و تقريبا تا سال 2009 وقت نداشتند و قبول نکردند. بالاخره با پيگيري در سال 2009 به توافق رسيديم و بناي کارمان هم اين بود که آقاي لئو سرپرستي کار را بر عهده بگيرند و در بين کار از نيروهاي داخل کشور هم آموزش دهيم. ايشان هم پذيرفتند و بر همين اساس ورود کرديم.

هدفتان از به تصوير کشيدن داستان حضرت سليمان چه بود؟
واقعيت اين است که مخاطب ايراني با سينما قهر کرده. در حال حاضر سينما چيزي حدود يك درصد مخاطب حرفه*اي دارد و همه بر اساس همان يک درصد سرمايه*گذاري مي*کنند. اما ما علاوه بر اين يک درصد هدفمان آن دسته از مخاطبان قهر کرده سينما بودند که نزديک به 10 يا 15 سال بود که به سينما نرفته بودند. به نظرم به هدفمان هم رسيديم آمارها نشان مي*دهد کساني که در سالن*ها هستند، آن دسته*اي از مخاطباني هستند که به مدت 10 يا 15 سال از سينما دور بوده*اند و به واسطه "ملک سليمان" به سينما کشيده شده*اند. دليل اين دوري هم چيزي جز اين نيست که سينماي ما اجتماعي*زده و سطحي*نگر است ومدام دوست دارد كه درد و فقر بدبختي را نشان مردم دهد يا در تلاش است كه لودگي و ساده انگاري نمايش دهد. مردم ما بسيار فهيم*تر و شريف*تر از اين هستندكه بخواهند با اين بازي*ها به سمت سينما حركت كنند. مرم نياز به فيلم*هايي دارند كه تفكر برانگيز باشد. فيلم*هايي كه حرفي براي گفتن دارد.

نظرتان درمورد اينکه مي*گويند "ملک سليمان" فيلمي فاخر است، چيست؟
من اساسا با هر پسوند و پيشوندي مشكل دارم. من قائل به سينماي فاخر يا معناگرا يا مصلحانه نيستم. حالا ممكن است بودجه اين فيلم 400 و 500 ميليون تومان باشد و ممكن است ميلياردها تومان باشد. من فيلم را در درجه*بندي فاخر ارزيابي نمي*كنم. ممكن است گفته شود فيلمي فاخر است اما اين فيلم در رديف توليدات عظيم سينماي ايران ( Big Production) دسته*بندي مي*شود. ممکن است فيلم به اكران برود و به نمايش عمومي درآيد بگويند اين فيلم ارزشمندي است يا فيلمي فاخر است يا فيلمي است كه در مسير سينماي ديني قدم بر داشته است، اما اينكه ما تصميم بگيريم فيلم فاخر بسازيم مبناي علمي و درستي نخواهد داشت.

چرا کارگرداني اين فيلم را به شهريار بحراني سپرديد؟
دليل خاصي ندارد و هر كسي مي*تواند اين كار را انجام دهد. زماني كه بودجه ساخت فيلم*هاي فاخر در مجلس به تصويب رسيد و قرار شد كه معاونت سينمايي تعدادي فيلم فاخر توليد كند افراد زيادي به اين عرصه داخل شدند ولي هيچ*كدام كارشان به سرانجام نرسيد. سپرده شدن اين کار به آقاي بحراني به اين معني نيست که ايشان عزيز دردانه هستند يا لطفي شامل حالشان است. اين پول توسط نظام هزينه مي*شود هر كسي "يا علي" بگويد مي*تواند وارد ميدان شود و اين بودجه در اختيارش قرار مي*گيرد.

با توجه به گاردي که منتقدان در باب*هاي مختلف نسبت به فيلم داشته*اند، حمايت شديد دولت بار اعظمي را از دوش شما برداشت. قبول داريد؟
قطعا اين مورد مزيت فيلم است. برخي از منتقدان ما دوست دارند هميشه نقش اپوزيسيون را بازي كنند.منتقدان بيايند رودررو و بعد ما مي*گوييم آنها چه چيزي در چنته دارند. نقد چه خوب و چه بد سازنده است و ما از تمام نقدهايي که نظر موافق و يا مخالف با فيلم دارند، استقبال مي*کنيم و سعي مي*کنيم اگر حرف معقولي زده شد به ديده منت بپذيريم و اگر نامعقول بود قطعا نخواهيم پذيرفت. من به يقين مي*گويم تمام نقدهايي را که در مورد «ملک سليمان» بوده را شنيده*ام. اما هنوز مسئله*اي دندانگير به عنوان نقد از منتقدان بروز داده نشده است. به*طور مثال نقد دوستان اين است که چرا به تاريخ بني اسرائيل پرداخته شده است اين در صورتي است که تاريخ بني اسرائيل تاريخ انبياست و انبيا معلمان بشر هستند. در اينجا بهترين نکته*اي که مي*توان اشاره کرد اين است که نوع نگرش ما با دوستان منتقد جداست. اين دوستان بايد حدودي مطالعات خود را بيشتر كنند. و بدون غرض به عرصه نقد ورود كنند. اما اين مسائل در عرصه سينما كم نيست و اين پيش فرض*ها هميشه وجود دارد.

در حال حاضر مختار نامه کار آقاي مير باقري در حال بخش است، علت اينکه اصحاب رسانه آن اثر را عالي اما بعضا ملک سليمان را متوسط قلمداد مي*کنند به نظرتان چيست؟
با تمام احترام و ارادتي كه براي داوود مير باقري قائل هستم اما معمولا منتقدين اينگونه هستند،يا خود باخته کسي هستند و يا مقابل او. به*طور مثال ديده شده است که هنوز اولين قسمت از سريالي بخش شده است اما چون منتقدان مقابل او قرار دارند سريال را مي*کوبند و بر عکس آن هم ديده شده که سريالي با وجود اينکه 10 و 15 قسمت از آن پيش رفته است نتوانسته مخاطب جذب کند اما منتقدان به دنبال آن تعريف و تمجيد بيهوده مي*کنند. در حالت کلي ما براي منقدين فيلم نمي*سازيم و نقطه نظر مخاطب از نقطه نظر منتقدين خيلي با اهميت تر است. يا يكي از اين دوستان منتقد معتقد است كه روح قرآن در اين فيلم نيست. بنده به ايشان عرض كردم شما اصلا يكبار فيلم را ديده ايد؟ 24 ساعت نه يك هفته روي آن فكر كرده ايد؟ شناخت و آگاهي شما از قرآن چقدر است كه مي*گوييد روح قرآن در اين فيلم نيست؟ ملک سليمان فيلمي است كه بزرگ*ترين مراجع عظام و مفسرين روي آن صحه گذاشته*اند که مبتني بر قرآن است، حالا شما با كدام سواد در مورد روح قرآن موجود در فيلم اظهار نظر مي*كنيد؟نگاه ما با برخي از منتقدان نگاه*هاي متفاوتي است و اين تفاوت ناشي از عدم آگاهي است. وگرنه من نقدهايي را مطالعه كرده ام و به شما ارائه مي*دهم که نه منتقدان حرفه*اي بودند و نه كساني که بخواهند از ما تعريف كنند اما نقدهاي آنان بسيار خوب است به مباحث مختلف فيلم پرداختند يعني نقاط ضعف و قدرت فيلم را بررسي كرده اند، قطعا از همه اينها استقبال مي*کنيم ويقينا براي ما در قدم*هاي بعدي مثمر ثمر خواهد بود.

اگر بخواهيد نقدي از "ملک سليمان" بکنيد، چه مي*گوييد؟
ترجيح مي*دهم در مورد نقص*ها الان صحبت نكنم. اگر چه بيش از هر كس به نقص*هاي آن آگاه هستم اما گمان نمي*كنم در فضايي كه صداقت حاكم نيست لزومي داشته باشد كه صادقانه لب به سخن باز كنم.

بسياري معتقد هستند که اگر جلوه*هاي ويژه نبود، داستان به خوبي به تصوير کشيده نمي*شد يعني درامي در کار آنچنان حاکم نبود؟
اين حرف درستي است مانند اين است، آب از H2o تشکيل شده است اگر يکي از اين عناصر را از آب بگيريم ساختمان آن به*هم مي*خورد و ديگر به درد نمي*خورد اين حرف از آن مغلطه*هايي است كه منتقدان خوب بلد هستند اما در اين مغلطه ما يك مقدار بيشتر از آنها آگاهيم.

به نظر مي*رسد که انتخاب امين زندگاني به عنوان حضرت سليمان نادرست بوده است؟ نداشتن تعادل در بازي و نبود فيزيک قدرتمند و نبود بيان گيرا و تاثير*برانگيز در روايي و لحن حماسي و... از ايرادهايي است که به اين انتخاب گرفته شده است؟
مردم توقع دارند که پيامبر را در هيبت بن هور نگاه كنند و اگر چنين ديدي به پيامبر دارند بهتراست به همان هيبت نگاه كنند. پيامبرها داراي مقام انسانيت مقام روحانيت مقام رسالت مقام نبوت بودند و وجه تمايز آنها اين موارد بود. اين را به عنوان مثال مي*گويم در دوران وفات پيامبر اكرم، مخالفان مي*گفتند چون علي جوان است نبايد خلافت كند. اين گونه نگاه*هاي ظاهربين و كوتاه*نگر طبيعتا آدم*ها را به انحراف مي*كشاند و من تصور مي*کنم نقدها به انتخاب آقاي زندگاني از همان نگاه است و در اين حوزه وارد شده است. چون زندگاني جوان است مناسب نقش پيامبر نيست. انسانيت پيامبران از جاي ديگر و منبع فيض*شان از جاي ديگر است و بروز اين منبع فيض هم از سوي ديگري است به زور و بازو و لحن صدا و... اصلا ارتباطي ندارد.

فکر نمي*کنيد اگر از بازيگران ديگري مثل رادان يا مصطفي زماني يا گلزار استفاده مي*شد بازده به گونه*اي ديگر بود و شايد فروش هم بالاتر مي*رفت؟
اگر بنا بود آقاي گلزار را به جاي آقاي زندگاني انتخاب کنيم، اصلا فيلم را نمي*ساختيم. حتي اگر 10 ميلياردها تومان در ايران به فروش مي*رسيد. با تمام احترام به ايشان، اما جايگاه*شان پيامبر نبي نيست. ما از انتخاب آقاي زندگاني راضي هستيم و آن بازخوردي كه از افرادي در خارج از ايران که فيلم را ديده*اند از بازي ايشان گرفتيم بسيار خوب بوده است. فيلم را تعداد زيادي از خارجي*ها چه شرقي*ها و چه غربي*ها و... ديدند. بسيار از ايشان تعريف كردند. اين نگرشي كه نسبت به انتخاب ايشان وجود دارد گاهي به دليل دل مشغولي بعضي از دوستان به بعضي از بازيگران است.

به نظرتان اکران چقدر از بودجه خرج شده را به شما بر مي*گرداند؟
فيلم هزينه خود را كه هيچ سود خود را بر گردان مي*كند. اساسا در حوزه فرهنگ سرمايه*گذاري مبناست نه هزينه. اين يك سرمايه*گذاري است. ساخت اثري مانند «ملک سليمان» گامي*براي ورود به جهاني شدن سينما در حوزه مسائل ايدئولوژيک است. اين چيزي است که مدت*ها قبل بايد شروع مي*شد. اساسا براي حکومتي که بزرگ*ترين مشخصه آن ديني بودن است، بيان چنين داستان*هايي بسيار ضروري است. سينماي ايران از مدد «ملك سليمان» بسيار بهره جست. امسال در جشنواره فجر شاهد خواهيم بود خدمتي كه «ملك سليمان» به سينماي ايران و صنعت سينماي ايران كرده چگونه خواهد بود. در حوزه فرهنگ چيزي به عنوان هزينه وجود ندارد. اين سرمايه است و قابل مقايسه با بازار بورس و طلاو تير آهن نيست که بخواهيم بگوييم فلان قدر هزينه کرديم، منتظر برداشت فلان قيمتي هستيم. اما اگر بخواهيم از حوزه اقتصادي نگاه كنيم ملك سليمان هم هزينه خود را بر گردان مي*كند و هم سود خود را. دولت يك هزينه پنج ميلياردي براي «ملك سليمان» كرده است، در کنار آن صنعت سينماي ايران متحول شده است. و سرمايه*اي از اين بالاتر نخواهد بود. متاسفانه اين مطالب و پيشرفت*ها از حوزه ديد دوستان منتقد خارج مي*ماند. فقط چرتكه مي*اندازند كه چقدر فروخت و چقدر هزينه شد. در حال حاضر تعداد قابل توجهي دستگاه فيلم اسكنر و فيلم ركوردر و سيستم كالر گرايدين وارد ايران شده است. اين دستگاه*ها زماني كه ما «ملك سليمان »را كار مي*كرديم هيچ*كدام داخل كشور نبودند به همين جهت ما مجبور شديم به خارج از كشور بريم. بخش جلوه*هاي بصري به*طور جدي در ايران به وجود آمده است و كما اينكه جشنواره 28 به واسطه همين فيلم اساسا جايزه مخصوص براي جلوه*هاي بصري قرار داد و قبلا اين جايزه براي جلوه*هاي ويژه بود كه بعضا به جلوه*هاي بصري هم داده مي*شد اما الان اين جايز جلوه*هاي بصري مستقل در حوزه فيلم فجر تثبيت شده است. مي*توان گفت نگرش فيلمسازي در ايران تغيير كرده است. و نمونه ثمرات آن را در جشنواره 29 خواهيم ديد.

در جشنواره 28 نسبت به جوايزي که اين فيلم دريافت کرد، سر و صداهايي بلند شد. يکي از اين اعتراضات مربوط به جايزه آقاي فقيه بود. چرا که گريم ايشان را مي*توان دليلي براي ديده شدن بازي خوب گفت. شما با داوري نادرست موافق هستيد؟
اگر اين را بپذيريم، اين به آن در. داوران جايزه بهترين تدوين و بهترين فيلم بردار و فيلم طراحي صحنه و لباس و ... را به اين فيلم ندادند. ما در مقابل آنها سكوت كرديم، دوستان هم در اين مورد كوتاه بيايند. امابه*طور کلي نقطه نظر داورها بوده و ما خيلي به آن كاري نداريم.

جريان نيم بها شدن بليت در دانشگاه*ها وسازمان*ها و اردوهايي که بعضي از مدارس مي*برند، سياستي براي فروش فيلم محسوب مي*شود؟
خير. اگر به عهده من بود تمام سينماهاي "ملك سليمان" را نيم بها اعلام مي*كردم به جهت اينكه رقم چهار هزار تومان براي سينماي ايران رقم غيركارشناسي و غلطي است. نبايد اين رقم بليت براي سينما 4000 هزار تومان و براي سي دي فيلم 1500 تومان باشد. اين كاملا غلط است. رويكرد فيلم قشر فرهيخته و دانشجو اجتماع هستند هيچ دليل ندارد كه ما فيلم را با يك قيمت گران به آنها تحويل دهيم بايد تمهيدي به كار ببريم تا بتوانند از فيلم استفاده کنند. اين رويكرد فرهنگي است كه چرتكه حساب و كتاب در آن معنا پيدا نمي*كند. مخاطب قيمتش بيشتر از فروش فيلم است.

چرا اين بودجه*هاي زياد دائما بايد صرف ساخت فيلم*هاي تاريخي و مجموعه*هاي مذهبي بشود؟ حجم وسيعي از مردم ما فيلم*هاي اکشن با جلوه*هاي ويژ ه را دوست دارند؛ فيلم*هايي مثل هري پاتر و ارباب حلقه*ها. چرا براي ساخت اين جور پروژها در ايران حمايت نمي*شود؟
من نمي*دانم ديگران چرا اين كار را نمي*كنند اما به نظر من اين پول*ها بايد فقط مرتبط به تاريخ انبيا و اسلام و قرآن هزينه شود و اساسا چيزي بهتر از اينها وجود ندارد. هيچ*کس حرف جديدي براي دنيا ندارد. فيلمي مانند هري پاتر جز تخيل و اوهام و جادوگري و فرهنگ شيطان*پرستي چيز ديگري تحويل مخاطب نمي*دهد. يا ارباب حلقه*ها به*غير از يك فضاي جن پرستي چيز ديگري ارائه نمي*دهد. اگر باز هم فضايي برايم ايجاد شود باز هم در همين خصوص قدم خواهم برداشت. چيزي كه به درد بشر بخورد. [/align]
[align=center]www.cinetmag.com[/align]