نگاهي به دنياي سينما در سال 2010
سينماگراني كه دار فاني را وداع گفتند
اريك رومر (11 ژانويه)
«اريك رومر»، كارگردان نامدار سينماي جهان و از پيشگامان "موج نو" سينماي فرانسه بود كه در سن 89 سالگي درگذشت.
وي خالق آثار سرشناس در ژانر رمانتيك بود كه در سال 2007 با فيلم «عشق آستري و كالادون» با دنياي سينما خداحافظي كرد. «رومر» در سال 2001 به پاس پنج دهه* حضور فعال و چشمگير در دنياي سينما، شيرطلايي افتخاري جشنواره* ونيز را كسب كرد. نيكولا ساركوزي، رييس*جمهور فرانسه در پيام تسليت خود اين كارگردان مولف را الهام*بخش سينماي فرانسه طي سال*هاي آينده دانست.
«رومر» كه در سال 1969 براي فيلم «شب من در مائودس» نامزد اسكار بهترين فيلم*نامه شد، همواره «آلفرد هيچكاك» را قهرمان خود مي*دانست. وي در "موج نو" سينماي فرانسه همراه كارگردانان بزرگي چون «ژان لوك گدار» و «فرانسوا تروفو» نامي براي خود دست*وپا كرد. وي در سال 1992 جايزه* فيپرشي و بهترين فيلم معنوي جشنواره* برلين را گرفت و در سال 1983 جايزه* خرس نقره*اي بهترين كارگرداني و جايزه* فيپرشي را براي فيلم «پائولين در ساحل» از برليناله دريافت كرد و درسال 1967 نيز جايزه* ويژه هيات داوران برلين را كسب كرد.
رومر در سال 1976 جايزه* بزرگ هيات داوران جشنواره* كن را گرفت و در سال 1970 جايزه* فيلم «لوئي دلوك» فرانسه را كسب كرد. اين كارگردان سرشناس در سال 1971 جايزه* صدف طلايي جشنواره سن*سباستين را كسب كرد. افتخارات متعدد او در جشنواره* ونيز شامل شيرطلا و جايزه* فيپرشي در سال 1986 و شير طلاي افتخاري در سال 2001 است.
** كلود شابرول (12 سپتامبر)
كارگردان مطرح "موج نو" سينماي فرانسه كه در دهه 50 ميلادي در اوج بود و به*عنوان پرکارترين فيلم*ساز موج نو و سينماي مولف شناخته مي*شد، در سن 80 سالگي با هنر هفتم وداع گفت. وي كه از اساتيد سينماي جهان و متخصص ساخت فيلم*هاي جنايي بود، در سال 1973 براي فيلم «عروسي در خون» جايزه فيپرشي را از جشنواره برلين گرفت و در سال 1959 براي فيلم «پسر عموها» جايزه خرس طلاي برلين را گرفت. وي با فيلم*هاي «عروسي در خون» (1973)، «گل شيطان» (2003) و «كمدي قدرت» (2006) به بخش* رقابتي جشنواره*ي برلين را يافته بود.
«شابرول» در پنجاهمين سال دريافت جايزه*ي خرس طلا، فوريه 2009 طي مراسمي كه همراه با نمايش آخرين ساخته*اش «بلامي» بود، جايزه*ي «دوربين برليناله» را دريافت كرد. از ديگر آثار شابرول مي*توان به «محكم*كاري» (1959)، «زن*هاي خوش*قلب» (1960) و «گاوبازان جوان» (1961) اشاره كرد.
** توني كورتيس (29 سپتامبر)
اين بازيگر سرشناس سينماي آمريكا در سن 85 سالگي درگذشت. «توني كورتيس» كه در بيش از 140 فيلم سينمايي نقش*آفريني داشت، از پركارترين و پردرآمدترين بازيگران سينماي آمريكا در دهه*هاي 50 و 60 بود كه با فيلم*هايي چون «بعضي*ها داغش رو دوست دارند» و «بوي خوش موفقيت» به شهرت رسيد. وي كه در سال 1958 براي فيلم «ستيزه*جويان» به كارگرداني «استنلي كرامر» نامزد جايزه اسكار شد، در فيلم*هاي مطرحي چون «کنت مونت کريستو»، «بچه رزماري»، «اسپارتاکوس»، «وايکينگ*ها»، «بندباز» و «جاني بوستن» نقش آفريني داشت.
بازي وي در فيلم «اسپارتاکوس» به کارگرداني «استنلي کوبريک» که در نقش يک برده آرام و مهربان در کنار رهبر بردگان «کرک داگلاس» ظاهر شد، از نقش*هاي به*ياد ماندني او بوده است. وي كه در سال 2004 دوربين طلاي آلمان را به*پاس يك عمر دستاورد سينمايي دريافت كرد، دو بار در سال*هاي 1958 و 1961 بازيگر محبوب جوايز گلدن گلوب آمريكا شناخته شد. ستاره شهرت وي در تالار مشاهير هاليوود نقش بسته است.
** نورمن ويزدم (4 اكتبر)
كمدين سرشناس سينما و تلويزيون انگليس در سن 95 سالگي دار فاني را وداع گفت. «نورمن ويزدم» از محبوب*ترين كمدين*هاي سينما پس از جنگ جهاني دوم بود كه چارلي چاپلين، كمدين افسانه*اي سينماي جهان زماني او را «دلقك محبوب» خود ناميده بود. «ويزدم» در دهه*هاي 50 و 60 با بازي در چند اثر تلويزيوني از جمله «جنجال در فروشگاه» به شهرت رسيد. وي در سال*1948 به* تلويزيون* انگليس* راه* يافت*.
اولين* كار كمدي* او «قرار ملاقات* يك* آدم* رويايي*» بود. درسال* 1953 با بازي* در فيلم* «دردسر درفروشگاه*» به* شهرت* جهاني* رسيد. او چشماني* آبي* و نافذ داشت و نه* تنها در انگليس* به* اجراي *نمايش*هاي* كمدي* پرداخته* بلكه* به* روسيه*، ايران* (1961)،اروپا*، چين* و آمريكا سفر كرده* است*. وي در 19 فيلم سينمايي و سريال*هاي كمدي تلويزيوني ايفاي نقش كرد و در سال* 1978 جايزه* «بفتا» را به دست آورد. موفقيت وي تا آنجا ادامه يافت كه در سال 1999 از سوي ملكه اليزابت دوم به مقام «سر» رسيد.
ويزدم در بيشتر فيلم*هايش*، نام* اصلي* خود را به*عنوان شخصيت* فيلمي* خود انتخاب* مي*كرد و با كلاه پارچه*اي و كت و شلوار گشاد و حركات منحصربه فرد خود در فيلم*هاي كمدي به يكي از هنرپيشه*هاي محبوب سينما روهاي چند دهه گذشته تبديل شد. از معروف*ترين فيلم*هاي ويزدم مي*توان به «مرد روز»، «شيشه پاک*کن»، «آدم ناجور»، «به*دنبال يک ستاره»، «آدم نادرستي بود»، «سر بزنگاه» و «سحرخيز»، «نورمن در فضا»، «له له بچه*ها»، «قصاب باشي»، «جاده صاف كن» و «شيرفروش» اشاره کرد.
** دينو دي لاورنتيس (10 نوامبر)
تهيه*كننده صاحب*نام سينماي ايتاليا و برنده اسكار در سن 91سالگي درگذشت. «دينو دي لاورنتيس» از بزرگ*ترين تهيه*كنندگان سينماي ايتاليا بود كه بيش از 500 فيلم را به پرده سينماها آورد. وي تهيه*كننده تعدادي از آثار مشهور سينماي ايتاليا ازجمله «جاده» (1954) ساخته «فدريكو فليني» بود كه جايزه اسكار بهترين فيلم غيرانگليسي را كسب كرد. «سه روز كندور» (1975) به كارگرداني «سيدني پولاك» و «سرپيكو» (1973) به كارگرداني «سيدني لومت» با نقش*آفريني «آل پاچينو» از ديگر فيلم*هاي سرشناسي هستند كه «لاورنتيس» تهيه*كننده آن*ها بود.
در كارنامه سينمايي اين تهيه*كننده سرشناس ايتاليا فيلم*هايي چون «شب*هاي كابريا» ساخته «فدريكو فليني»، *برنده جايزه اسكار بهترين فيلم غيرانگليسي، و نسخه بازسازي*شده «كينگ كنگ» (1976) به چشم مي*خورد. وي در سال 2001 جايزه يادبود «اروينگ تالبرگ» را از آكادمي اسكار به پاس يك عمر دستاورد سينمايي دريافت كرد و در سال 2003 جايزه شير طلاي افتخاري جشنواره ونيز به وي اعطا شد.
** ماريو مونيچلي (29 نوامبر)
فيلم*ساز نامزد اسكار در سن 95 سالگي خودش را از پنجره بيمارستاني در رم پايين انداخت و به زندگي خود پايان داد. «ماريو مونيچلي»، كارگردان و فيلم*نامه*نويس بزرگ و از پيشگامان سينماي كمدي ايتاليا در خلال سال*هاي 1940 تا 60 بود. در 20سالگي با نويسندگي و كارگرداني «پسران ويا پال» وارد دنياي سينما شد و در طول بيش از هفت دهه حضور حرفه*اي در عرصه سينما بيش از 65 فيلم ساخت و دوبار در سال*هاي 1963 و 1965 نامزد اسكار بهترين فيلم*نامه غيراقتباسي شد.
برگزار*كنندگان شصت*وششمين جشنواره* ونيز سال گذشته با نمايش فيلم «جنگ بزرگ» مونيچلي كه شير طلاي ونيز را در سال 1959 براي او به ارمغان آورد، از «ماريو مونيچلي» تقدير كردند. وي در سال 1991 جايزه شير طلاي افتخاري ونيز را براي يك عمر دستاورد سينمايي كسب كرد، در سال 1982 با فيلم «دوستان من 2» خرس نقره*اي جشنواره برلين را براي بهترين كارگرداني گرفت و دو بار ديگر در سال*هاي 1957 و 1976 اين جايزه ارزشمند را به*دست آورد.
«مونيچلي» كه دو بار نامزد جايزه* اسكار براي بهترين فيلم*نامه شده است، در سال 1958 جايزه صدف نقره*اي جشنواره سن*سباستين را گرفت. مونيچلي با فيلم*هاي خود پنج بار در جشنواره كن شركت كرد كه جايزه*اي براي او به همراه نداشت. مونيچلي كار در سينما را قبل از شروع جنگ جهاني دوم آغاز كرد، ولي تمامي فيلم*هاي مستقلش را پس از پايان جنگ ساخت. از آثار معروف او مي*توان به «زندگي سگي»، «دزد و پاسبان*ها»، «توتو به رم مي*رود»، «دردسر بزرگ در خيابان* مدونا» و «يك بورژاوي كوچك كوچك» اشاره كرد.
** بليك ادواردز (15 دسامبر)
كارگردان سرشناس سينماي آمريكا و خالق فيلم*هايي چون «صبحانه در تيفاني» و «ويكتوريا ويكتوريا» در سن 88 سالگي درگذشت. «بليك ادواردز» تهيه*كننده، كارگردان و فيلم*نامه*نويس معروف هاليوود طي هفت دهه فعاليت سينمايي بيش از 40 فيلم بلند ساخته بود. وي متولد 26 جولاي 1922 در اوكلاهما بود كه براي اولين*بار در سن 20 سالگي با بازي در فيلم «جنتلمن*هايي از وست*پوينت» وارد سينما شد. ادواردز در زمينه*هاي مختلفي چون اجراي نمايش*نامه*هاي راديويي و ساخت سريال*هاي تلويزيوني فعاليت داشت.
وي اولين فيلم بلند خود را در سال 1959 با بازي «توني كورتيس» ساخت و پس از آن فيلم معروف «صبحانه در تيفاني» را با نقش آفريني «آدري هپ بورن» به سينما آورد. بليك ادواردز كه در سال 2003 به*پاس يك عمر دستاورد سينمايي جايزه افتخاري اسكار را دريافت كرد ، خالق سري فيلم هاي كمدي «پلنگ صورتي» است. فيلم «ويكتوريا ويكتوريا» يكي از موفق*ترين آثار سينمايي اوست كه نامزد جايزه اسكار بهترين فيلم*نامه شد و در جوايز سزار فرانسه و ديويد دوناتلو ايتاليا جايزه بهترين فيلم خارجي را كسب كرد.
